Een bijdrage van Jur Bekooy - medewerker van de SOGK

Bouwhistorisch het verreweg spannendste deel van de kerk is het oostelijke deel van de noordmuur. Dit deel van de kerk lijkt het meest oorspronkelijke (oudste) deel van het kerkgebouw te zijn. Hier is nog veel tufsteen aanwezig, een bouwmateriaal dat tot ongeveer 1200 werd gebruikt. In de middeleeuwen werd het per schip, via bijvoorbeeld overslagplaats Deventer, vervoerd naar de plaats van bestemming. Tufsteen kan afkomstig zijn uit het Eiffelgebergte. Op grond van het wel erg grote formaat van de tufsteenblokken - sommige hebben een lengte van 50 cm - concluderen we heel voorzichtig een erg hoge ouderdom van de blokken, misschien wel eerste helft twaalfde eeuw. Dat wil zeker niet zeggen dat die huidige bouwdelen zo oud zijn. Het kan zijn dat de blokken zijn hergebruikt van het kerkgebouw dat hiervoor heeft gestaan. Maar dát er een (kerk)gebouw in de vroege twaalfde eeuw op deze plek heeft gestaan lijkt welhaast zeker. Dat de kerk van Vierhuizen wellicht een belangrijke kerk is geweest mag misschien blijken uit de vondst van drie 'tufstenen stenen' met kraalprofiel, die in een dichtgemetselde muurnis in dit deel van de kerk lagen. Zoiets kom je niet al te vaak tegen. Deze profielstenen kunnen als decoratie van een (sacraments)nis hebben gediend.
Vanaf ongeveer 1200 wordt tufsteen als bouwmateriaal opgevolgd door baksteen, de zgn 'kloostermoppen'.

Zowel aan de buiten- alsook de binnenzijde zijn diverse bouwsporen goed te zien. Aan de buitenzijde zijn de tufstenen dagkant van een raam en een gepleisterd boogje/ dagkant van wellicht een laag klein raampje (hagioscoop?) tevoorschijn gekomen. Aan de binnenzijde is de opening van een latere (sacraments?)nis gevonden en zijn later dichtgezette blindnissen te zien. Zelfs is nog een klein stukje rode beschildering met witte schijnvoeg aangetroffen. Een smalle, lange, vrij diepe verticale nis ('spleet') plaatst ons voor een raadsel: kan deze een functie hebben gehad? Hogerop in de muur zijn na het ontpleisteren twee afgehakte muraalbogen zichtbaar geworden. Dit zijn de halfronde bogen waarop de gewelven ooit hebben gesteund, de binnenruimte van de kerk is dus een periode met stenen gewelven afgedekt geweest. Al deze bouwsporen aan de binnenzijde lijken hun oosprong in de veertiende eeuw te hebben.